Nagranie:
Zenon Sobierajski

Przepisanie:
Barbara Taras

Opracowanie:
Barbara Taras

Informator:
Stanisław Czynsz – ur. 1887 r.

Tekst nagrano 15 sierpnia 1965 r. Nagranie archiwalne zostało udostępnione przez kierownika Zakładu Dialektologii Polskiej UAM w Poznaniu – Profesora Jerzego Sierociuka.

– [To może teraz zaczniemy o tym, jak to dawniej wyglądało wnętrze chałupy.]
– No tam były, deski były, podbitków żadnych nie było, tak sobie, żeby no… Dechy były położone na bisku [?], tam na górze glina, na tych deskach, a tu bele były tak i… Szpary, na łoczy sie sypało ludziom.
– [Jak mówili na sufit downi?]
– Posowa.
– [To na posowie co robiło sie, co sie zbierało? Do czego służyła posowa?]
– No, posowa to było, to krycie nad mieskaniem.
– [Jak to robili? Z cego?]
– To belki na łag [?], budowali dom, pozaciongali belki, zaś desek nakładli i gliny na to i i to była posowa.
– A dach no to dach, to były oso [?] , to były kozły zaś załozone do tych belek i… połatowane łatami i słómom pokryte. To tam nik nie znoł tam papy ani…. Słómom abo trzcinom tą. Jesce po dziś dziń jes takie… stare domy to stojo. Pod słómom.
– [Z ilu pomieszczeń sie składała chałupa?]
– No i były takie co co szóścioraki ci byli. Jedna, ale jak na majontkach to były takie, dzie sześ rodzin miszkało w jedny, pod jednym dachem. A tak głospodorz to tam mioł kuchynke i jedne… pokój pododali. [?]
– Podłoga była z gleny, tam nie było z desek, ino glina była zwycajno, ubito tak jak… klepisko w stodole.
– [A jakie sprzynty?]
– No to… łyżka, warzonchew do nalywanio drzewianno i i garnek do do głotowanio i…
– [Jak wyglondały downe gorki do głotowanio?]
– No, tako gropa była o trzech nogach. Takie miała kolite dno. To był, to w tym głotowali. To grope mówili na to, o czech nożkach była i…
– [I gdzie gotowali?]
– O, w piecu.
– [Jak wyglondał piec?]
– Piec, no, taki jak te te te kasty no, piec. To jes no, jak teraz te te te piece, te kasty som.
– [A czy mioł daszek?]
– łO nie.
– [Bez daszka?]
– Bez.
– A biydny o kapturek mioł, to u góry, zeby tam sie nie kuzyło abo dym nie sed. Na posowe zeby nie… nie zabrudzoł, nie tego.
– [A pod tóm gropom robiło sie ogiyń?]
– Tak jest. Drzozgamy ludzie polili i słómom polili i i łyndzinamy pyrek polili, bo tam tak wyngla ludzie nie kupowali, jak tero. Torfy troche i… troche drziewa i…
– [A na czym spali?]
– A to łóżka juz były, za młoji pamiynci juz łóżka były, a… Dawni, przed laty, to mówili jesce na, ale to nie u nas tak, na piecach, na tym, ale to u nas to już na łóżkach.
– [A dzieciaki w czym spały?]
– No, to jak małe to kołyski miaeli.
– [To jak mówili na kołyski?]
– Kolybka.
– [Na czym?]
– No to na biegonach była. Jak dziecie… dziecko płakało to ruszało, bo to było takie, miało, jak te konie na tych biegonach to ta kolybka takie biegony miała i to ruszali, no.
– A jak już więksi, no to w łóżku społ. W łóżku była słóma, … [?] ino słóma i kawoł szmaty przykryte te słóma i…
– [A jak płakoł dziyciok, to dali mu smoczka?]
– A to cukru w łate i młodo to i [?] pokropili i dali mu to jako…
– [A jak mówili na takom…]
– Mamka.
– [Mamka? Co to było?]
– To to to była ten, no mojda no. To był cukier w szmatce.
– [Tak]
– [A gdzie przechowywali ludzie swoją odzież? Ubranie odświyntne.]
– No to na goździu wisiało na ścianie, bo szafy nie było. No.
– [A mieli skrzynie?]
– Skrzynie ku… takie kufer. Kufry mieli i to to lyżało. Tam szafy do rzeczy to nie było tyle, tak
– [A były ławki do siedzenia? Na czym sie siedziało?]
– No to stołki. Takie swojej roboty stołki były. Bez oparcio.
– [Bez oparcio.]
– I ławy. Zwycajne ławy.
– [Ławy pod ścianom?]
– W chacie, przy murze.
– [A jak dawniej oświecali, gdy było ciemno?]
– No naftom. W butelecce łod atramentu, zrobił knotek, na zaciongnoł i świciuł A jak nie to drzozgom zapolił i… drzozgami świcieli i różne łoliwy. W pudełecko troche jakigoś tłuszczu wloł i knotek zaciungnoł i świcioł.
– [A jak mówili na takom lampe?]
– Lampa to kłopciuch, świotko.
– [Kłopciuch albo świotko?]
– No.
– [A to to było to samo?]
– Tak.
– [A jak nazywali nafte?]
– No to nafta to gas mówili.
– [Ni ma gasu? Czy gazu?]
– Gasu.
– [Gaz to jest inny, a gas…]
– [A jak urządzali sie, gdy nie było… Gdy nie było jeszcze gasu? Czym polili jak nie było gasu?]
– To drzazgami.
– [Jak je umieszczali, żeby to nie spadło, nie zapaliło czego?]
– No, na komiejku położył i…