Gwary sieradzkie to gwary, które Maria Kamińska w monografii z 1968 r. pt. Gwary Polski centralnej nazwała – wraz z ze znacznie mniejszymi gwarami łęczyckimi – gwarami Polski centralnej, uznając je za najbardziej zbliżone do języka literackiego – jako leżące na styku dialektów: wielkopolskiego, małopolskiego, śląskiego i mazowieckiego (zob. mapa 1).

Z Małopolską łączą Sieradzkie dwie podstawowe cechy różnicujące polskie dialekty, czyli:

• fonetyka międzywyrazowa udźwięczniająca, np. nidz nie jedli; udźwięcznienie dotyczy ponadto końcówek fleksyjnych, np. 1. os. lm. cz. przeszłego realizowanej jako -źmy: wiedzieliźmy, do kościoła żeźmy chodzili; to także cecha wielkopolska;
• mazurzenie, dziś występujące rzadko i niekonsekwentnie, i tylko w mowie najstarszego pokolenia oraz w wyrazach silnie związanych z realiami wiejskimi, np. w przyśpiewce weselnej: „A wy baby, stare wiry, po coście ju^m ocepiły. / Jak septały, tak septały, aż jyj wianek odebrały”; mazurzenie to ponadto również cecha mazowiecka (nie tylko małopolska).

Obecnie w gwarach sieradzkich niekonsekwentnie występuje zwężona wymowa dawnych samogłosek pochylonych e oraz a, realizowanych e jako i/y, zaś a jako o, np. chlyb, kobita; też w końcówkach fleksyjnych, np. młodygo, a w odniesieniu do a zwłaszcza w przyrostku -ak i w 3. os. lp. cz. przeszłego, np. dzieciok, czytoł.

We wsiach Sieradzkiego często jeszcze można usłyszeć wąską wymowę samogłosek nosowych, np. dziesińć, zymby, zumb, mųż, natomiast wielkopolską rozłożoną wymowę wygłosowego -ą trzeba uznać za cechę regionalną, występującą także w mowie inteligencji, np. piszom, w gwarach też z wąską realizacją samogłoski, np. przychodzum.

Gwary sieradzkie cechują też takie zjawiska jak:

• zwężenie samogłoski e oraz o przed spółgłoskami nosowymi związane z wąską wymową samogłosek nosowych, np. z mlekiym, kuniec;
• niekonsekwentna labializacja nagłosowego o-, np. ^łodmalowanie;
• zwężona wymowa samogłoski e w wygłosowej grupie -ej, np. wiyncyj, późnij;
• przejście wygłosowego -aj > -ej, np. dzisiej, wczorej czy dej, czekej;
• typowe dla Polski południowo-zachodniej przyimki i przedrostki we, ze przed wyrazami zaczynającymi się pojedynczą, taką samą lub podobną spółgłoską, np. we wodzie, ze sokiem.

Do osobliwości fleksyjnych należą:

• rzadko występująca końcówka –my w 1. os. lm. cz. przeszłego, np. my się złościli, bo musielimy pomagać;
• dość powszechna końcówka -ta z dawnej liczby podwójnej w 2. os. lm. w cz. przeszłym, teraźniejszym i w trybie rozkazującym, np. chodziliśta, chodzita czy chodźta.

Cechy leksykalne łączą Sieradzkie głównie z Wielkopolską. Są to zwykle nazwy związane z kulturą ludową, w tym nazwy potraw, narzędzi rolniczych, ale też wyrazy nacechowane i archaizmy. Archaizmy to np. takie wyrazy jak: aby czy ino; ten archaizm obecny jest nawet w mowie młodszego pokolenia, skoro pojawił się w muralu na budynku przy Rondzie Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego w Sieradzu: W Sieradzu ino RTS.

Z kulturą ludową związane są takie wyrazy jak np. bułka, dojynka, dziabka, haka, kierzynka/kierzonka/kierzanka, kopanka i synonim tej nazwy, niecka.

Ciekawe są nazwy potraw, np. gzica, też gziczka lub gzik, prażuchy / prażoki, pyzy, plendze / plindze / plyndze / plence / plince / plynce, w tym nazwy potraw wigilijnych takie jak: makiełki, barszcz grzybowy z uszkami.

Warto też zwrócić uwagę na wyrazy nacechowane, takie jak: powszechnie używany wykrzyknik łe!, zwykle w wyrażeniach: łe, nie!, łe, tam!, łe, nigdy!: łe tam, on się stąd nigdzie nie ruszy, czy przymiotnik i przysłówek galanty, galancie. Interesujące są wyrazy z języka dziecinnego, gaga, potoczny mazowiecki synonim tego słowa to kuku, czy smyrać, też gilgać lub gilgotać. Wyraz smyrać ma też szersze znaczenie, oznacza: robić coś, delikatnie poruszając palcami, np. smyrać jagody.