Ten obszar dialektalny – część południowa tzw. Pogranicza wschodniego młodszego – obejmuje południowo-wschodnią część Kotliny Sandomierskiej, Pogórze Dynowskie i Przemyskie oraz Bieszczady (zob. mapa 1). Najważniejsze miasta regionu to Przemyśl, Sanok i Rzeszów.

Gwar tych używa się na południowo-wschodnim krańcu obszaru dialektu małopolskiego, jednak na język regionu silny wpływ wywarły też gwary ukraińskie. Przez wiele stuleci mieszkała tu bowiem zarówno ludność polska, jak i ukraińska. Obszar górski do czasów II wojny światowej zamieszkiwali przeważnie Bojkowie i Łemkowie, czyli ludność pochodzenia rusko-wołoskiego, zajmująca się głównie pasterstwem. Mówili oni gwarami uważanymi za ukraińskie (obecnie w Polsce język łemkowski uznaje się za odrębny język wschodniosłowiański). Dziś mieszkańców pochodzenia ukraińskiego jest niewielu – są skupieni przeważnie na samym wschodzie Przemyskiego.

W gwarach tych nie występuje mazurzenie, np. szyć, cztery, żona, dżdżysty. Natomiast podobnie jak w całej Małopolsce fonetyka międzywyrazowa jest udźwięczniająca, np. możeż_mi pomóc, jezd_na przykład, tag_jag_już. Wspólna z właściwą Małopolską jest też np. labializacja u- i o-, np. ^łod nas, k^łosu, ^łusypka.

Dawne długie a i o są wymawiane tak jak w polszczyźnie ogólnej, np. mam, wschód, późnij. Brak samogłosek pochylonych a, o jest ważną cechą tych gwar. Natomiast dawne długie e może być podwyższone do y lub i, np. mlyku, tyż, sie ugrzywa, sie udliwa.

Znaczna część cech charakterystycznych dla tych gwar powstała pod wpływem ukraińskim. Najbardziej zauważalny jest tzw. zaśpiew, czyli silny akcent wyrazowy, który powoduje podwyższenie wymowy nieakcentowanych samogłosek e i o w kierunku i/y i u, np. wszyski, przyd wybuchym, ściliłu sie, w kuściele, na pudwórzu.

Zdarza się również rozłożona wymowa samogłosek nosowych przed spółgłoskami szczelinowymi, a także, przy starannej wymowie, na końcu wyrazu, np. monż, wonsy, wolisz fajken czy kawen, proszem paniom.

Charakterystyczna jest też przedniojęzykowo-zębowa wymowa głoski ł, np. na łańcuchu, zostały, płacić, oraz miękka wymowa l nie tylko przed i, np. nalieżał, du L’wowa. Pod wpływem ukraińskim także głoska h bywa wymawiana dźwięcznie, np. handel’, hałojka.

Na tym obszarze występują formy analityczne cz. przeszłego z zaimkiem wskazującym na osobę, np. jak my tu byli, żeby ja tam jichała.

Zdarza się tu również zanik zróżnicowania na formy męskoosobowe i niemęskoosobowe, np. rzyźniki.

Zdrobnienia imion męskich z przyrostkiem -ko, typu Jóźko, Ryśko, Wieśko to także rezultat wpływu ukraińskiego. Gwary tego terenu zapożyczyły wiele wyrazów z języka ukraińskiego, np. bałakać, hunia, korowaj, meszty, paska, poweń.

Spotkamy też zapożyczenia z innych języków, przeniesione za pośrednictwem gwar ukraińskich, np. z węgierskiego batiar, z rumuńskiego jafyry. Charakterystyczne są też zapożyczenia niemieckie, które szerzyły się zarówno na skutek dawnego osadnictwa niemieckiego, jak i późniejszej przynależności tych ziem do zaboru austriackiego, np. bratrura, sztemp, kukać, rajdać.